مردمان اين فلات ، در سراسر طول تاريخ شگفت خود ، شعر و زبان شاعرانه را بزرگ داشته‌اند و مقدس‌ترين ارزشها و باورهاى خويش را در همين گويه و شيوه ، به جهان عرضه كرده‌اند و گاثاهاى زرتشت ، ديرپاترين و قديم‌ترين سندى است بر اين مدعا كه تا به امروز مانده است . وى در قطعات بلندش مردم را به نيكى و مهر و داد فرا خوانده است : « هان ( ! ) اى كسانى كه خواستار پاداش منش نيك هستيد ! به دستيارى دين راستين - كه مرد پاك ياور آن است - خشم را براندازيد و ستم را از خود دور سازيد . . . » « 1 » « آرزو دارم كه [ همه گمراهان ] به منش نيك بپيوندند . من [ كسان را از ] آميزش با دروغ‌پرستان بازمىدارم . » « 2 » اشعار و سروده‌هاى زرتشت در گاثا به تمامى در نكوهش دروغ ، تزوير و رياكارى است و نيز در بزرگداشت راستى و درستى و پاكى و از آنجا كه سرشت آدميان ، هميشه ميل به زيبايى و فرزانگى دارد ، همدلى كردن با مضامين اين سروده‌ها ، چون چشمه سارى زلال و روان كه سنگ و خاك تفته را مىشويد ، و طراوت و شادمانى را جايگزين مىكند ، به زودى شكل مىبندد و تاريكى درون را به روشنى مهر فرا مىخواند . نخستين بندهاى گاثا ، اين گونه آغاز مىشود : « اى مزدا ! به هنگام نيايش با دستهاى برافراشته ، براى همه آفرينش سپندمينو ، خواستار رامش و پناه و شادمانىام . » « 3 » ميل زرتشت براى دعوت به « شادمانى » و خواست مداوم آن از خداى پاك براى بندگانش ، از ديگر ويژگيهاى تفكر اين پيام‌آور ايرانى است . جشنهاى بىشمار ايرانيان در مناسبتهاى طبيعى مختلف ، خبر از همين معنا مىدهد . آيينهاى ايرانى ، زندگى را بيش از هر چيز ديگرى پاس مىداشتند و عناصر طبيعى « 4 » را كه سبب بارورى و زايندگى مىشدند ، مقدس مىدانستند .

--> ( 1 ) . سپنتمد گاثا - يسنا ، هات 48 ، پاره 7 . ( 2 ) . سپنتمد گاثا - يسنا ، هات 49 ، پاره 3 . ( 3 ) . سپنتمد گاثا - يسنا ، هات 28 ، پاره 1 . ( 4 ) . آب ، باد ، خاك ، آتش ( نور ) .